بختک چیست و چرا اتفاق می افتد؟

بختک چیست و چرا اتفاق می افتد؟

بختک چیست و چرا اتفاق می افتد؟

به احتمال زیاد شما هم در طول زندگی خود در هنگام خواب با بختک یا فلج خواب مواجه شده اید. مسأله بختک و یا فلج خواب موضوعی است که در برخی از افراد با شدت بیشتری ایجاد می شود، و در میانه‌های شب سبب بی‌خوابی و حتی هراس وحشتناکی می گردد. در مورد این اتفاق باید بگوییم که بعضی این موضوع را به علوم ما بعد الطبیعه ربط می دهند، و برخی هم عواملی مثل پرخوری و موارد اینچنینی را سبب وجود آن می دانند. ما به نگارش مطالبی در این مقاله می خواهیم شما را با بختک و یا همان فلج خواب آشنا کنیم.

 

بختک یا فلجِ خواب چیست؟

این اتفاق به اینصورت می باشد که در حین خواب یک دفعه از خواب بیدار می‌شوید، اما توانایی بلند شدن از جای خود را ندارید، در حالتی قرار می گیرید که چشمان شما در زیر پلک‌ها سنگین‌ به اطراف تکان می خورند، اما به هیچ وجه حرکت دادن سایر اعضای بدن‌تان ممکن نیست، به نوعی یک احساس وجود جسم سنگین را روی قفسه سینه خود دارید که انگار گلوی شما را تحت فشار قرار داده و نفس کشیدن را سخت کرده است.

در این هنگام یک موجود سایه گونه مقابل چشمانتان ظاهر می شود، در این مورد باید بگوییم که یک رؤیا نمی باشد. ممکن است شما چند بار این حالت را تجربه کنید، در هر مرتبه همین شرایط عجیب و دشوار را ایجاد می گردد.شاید بعضی معتقد باشند که موجودات شیطانی و فرازمینی سبب این اتفاق می شوند، اما باید بیان کنیم که این اتفاق یک ریشه علمی دارد و تحت عنوان فلج در خواب مطرح می شود. نام دیگر این اتفاق در بین عموم مردم، بختک می باشد.

نتایجی که از انجام ۳۵ تحقیق در سال ۲۰۱۱ میلادی بدست آمد، عوامل اجتماعی و روانشانسی گوناگونی را در ایجاد بختک معرفی می کند. پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که ۷.۶ درصد از تمام جمعیت دنیا، پدیده فلج خواب را تجربه می نمایند، که این میزان در گروه‌های با خطرپذیری بالا همچون دانش آموزانی که الگوهای خوابشان با اختلال روبه رو شده برابر با ۲۸.۳ می باشد. همچنین افرادی که دارای اختلالات روحی مثل دلهره و افسردگی می باشند، مقدار تجربه فلج در خواب برای آنها برابر با ۳۱.۹ درصد تخمین زده شده است.
فلج خواب (Sleep Paralysis)، یک حالت اختناق و سنگینی بر روی بدن می باشد، در نهایت قفل شدن بدن و عدم توانایی حرکت اندام‌های بدن خصوصا دست‌ و پا از نتایج آن می باشد، که گاهی در حین خواب به سراغ انسان می آید.

در این شرایط باید گفت که، ترس شدیدی سراغ شخص می آید، و با همه تلاشی که برای بیدار و بلند شدن می نماید، اما تلاش او نتیجه نمی دهد، لذا وحشت فرد، زیادتر می‌شود. در نهایت این رؤیای ترسناک، همراه با احساس خفگی شدید، انسان را از خواب بیدار می کند. در این اتفاق، مشاهدات و احساسات به نظر واقعی می آید، و شخص حس می کند که امور ماوراء الطبیعه را تجربه کرده است.کابوس بختک که بین چند ثانیه تا چند دقیقه فرد را درگیر می کند، و معمولا هم از آغاز بلوغ شروع می شود و در سن ۲۰ تا ۳۰ سالگی، با افزایش رو به رو می شود. بختک یا فلج خواب، در مردان و زنان به نسبت مساوی اتفاق می افتد.

بختک، یک اختلال خواب بی خطر به حساب می آید، و هیچگونه عارضه جسمی ندارد، و به ندرت با مشکلات عمیق روانی، در ارتباط می باشد. به گفته دانیل دنیس، پژوهشگر پروژه فلج در خواب: در چنین مواقعی، ذهن بیدار است، اما بدن همچنان در خواب می باشد.

 

چرا حرکت در هنگام بختک ممکن نیست

خواب دارای مراحلی است، یک مرحله در وضعیت REM (مرحله حرکت سریع چشم) می باشد، و سه یا چهار مرحله دیگر در شرایط دیگری است. در همه این مراحل خواب دیدن امکان پذیر است، و زمانی که چشم‌ها حرکت سریعی دارند، خواب‌ها عمیق‌تر می باشد و از شکلی شبیه به واقعیت برخوردار می باشند. در این فاصله زمانی، مغز هم همچنان فعال است و همانطور که دنیس می گوید، انسان در چنین وضعیتی، در شرایطی قرار می گیرد که شبیه به طول روز می باشد. او اضافه می کند که در هنگام حرکت سریع چشم ها، انسان دچار ناتوانی حرکتی می گردد، و نمی‌خواهد از رؤیاهایش بیرون بیاید، این پدیده تحت عنوان بی حالی REM عنوان می شود. تعدادی از افراد در این وضعیت با بیدار شدن از خواب، چشمان خود را باز می کنند و به سرعت شروع به حرکت می نمایند، اما در مواردی که فلج در خواب اتفاق بیفتد، در واقع به نوعی اختلال در ساعت مولکولی ایجاد می شود.

بختک غالبا چند ثانیه تا یک دقیقه زمان می برد، اما در موارد نادری، ۱۰ الی ۱۵ دقیقه زمان می برد تا فرد بتواند به طور کامل دارای توان حرکتی شود.

 

علت بختک فلج خواب

یک نکته مهمی که باید در مورد عللی که سبب فلج خواب می شوند بدانیم این است که، عوامل مرتبط با وقوع این عارضه در یک فرد این امکان را دارد تا کاملاً با فرد دیگر متفاوت باشد. اما به طور کلی می توان شایع‌ترین علل وقوع فلج خواب در موارد زیر پیدا کرد.

 

خوابیدن به حالت طاق باز

اگر غالبا به پشت و در حالت طاق باز می‌خوابید، باید بگوییم که خطر وقوع فلج خواب در شما بیشتر می باشد. تا به الان به طور دقیق مشخص نشده است که چرا خوابیدن به پشت، احتمال بروز فلج خواب و بختک را افزایش می دهد، اما گفتنی است که بیش از ۵۰ درصد از موارد فلج خواب، در افرادی ایجاد می شود که به حالت طاق باز می خوابند.

 

مصدومیت

افرادی که دچار مصدومیت یا آسیب‌دیدگی ناگهانی شده‌اند، نسبت به بروز فلج خواب توانمند تر می باشند. دانشمندان می گویند که مصدومیت، سبب تغییراتی در عملکرد مغز و اختلال در چرخه خواب و بیداری می شود. علاوه بر آن مصدومیت‌ها غالبا منجر به محرومیت شدید از خواب، کابوس‌های ترسناک، بی‌خوابی و بیدار شدن مکرر از خواب در طول شب می گردد.

 

امواج مغزی

امواج مغزی در یک فرد، این توانایی را دارند تا در زمان خواب سبب وقوع فلج خواب شوند. طبق مطالعات انجام شده، در زمان وقوع فلج خواب، شدت‌های نامتناسبی از امواج آلفا و جهش‌های متناوبی از امواج بتا، وجود دارد، این موضوع به ویژه در مغز اشخاصی که دچار توهم بصری بوده‌اند بیشتر است. این نتایج به این معنا می باشد که فردی از لحاظ هوشیاری کاملاً در حالت بیدار و طبیعی قرار دارد، اما از لحاظ فیزیکی هنوز در یک حالت فلج عضلانی در مرحله خواب (مرحله حرکت سریع چشم) به سر می برد.

 

داروها

طی تحقیقات انجام شده، مصرف بعضی از داروها اعم از داروهای تجویز شده توسط پزشک، داروهای بدون نسخه و یا مواد مخدر می‌تواند با وقوع فلج خواب در بعضی افراد ارتباط داشته باشد. مصرف مشروبات الکلی یکی از عوامل احتمالی فلج خواب می باشد، زیرا الکل این توانایی را دارد تا در روند مراحل معمول خواب سبب بروز اختلال گردد. سوء مصرف مواد مخدر، داروها (به ویژه داروی بیماری‌های روانی) و مصرف محرک‌های روانی احتمال وقوع فلج خواب را بالا می برد.

 

برنامه خواب پر هرج و مرج

آنهایی که دارای برنامه خواب متغیری می باشند، و یا به طور فراوان مسافرت‌های کاری انجام می دهند، و نمی‌توانند برنامه خواب خود را با ساعت زمانی مقصد جدید مطابقت دهند، امکان دارد دچار فلج خواب گردند. در حقیقت نداشتن یک برنامه خواب منظم که بدن بتواند با آن سازگاری پیدا کند، سبب بروز اختلالات خواب و چرخه خواب غیر طبیعی می گردد و ممکن است فلج خواب و بختک را ایجاد کند.

 

بیماری روانی

بیماری های روانی از جمله اختلال اضطراب، اختلال دو قطبی، افسردگی و یا بیماری اسکیزوفرنی رنج، زمینه ساز وقوع فلج خواب هستند. این بیماری‌ها سبب اختلالاتی در روال طبیعی خواب و نوساناتی در عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی می‌شوند و غالبا جهت درمان داروهای روانپزشکی تجویز می گردد، که این داروها هم احتمال وقوع فلج خواب را افزایش می دهند.

 

بیماری‌های عصبی

احتمال وقوع فلج خواب در افراد مبتلا به بیماری‌های عصبی مثل میگرن و صرع بیشتر از دیگران می باشد، و همچنین افرادی که به انواع بیماری‌های مخرب اعصاب مبتلا می باشند، بیشتر در معرض وقوع فلج خواب می باشند.

 

پیش‌زمینه ژنتیکی

محققان بر این عقیده می باشند که پلی‌مورفیسم ژنتیکی ممکن است عامل وقوع فلج خواب باشد. اگر فردی در بین اعضای خانواده دچار فلج خواب باشد، احتمال اینکه افراد دیگر هم به این مشکل دچار شوند بیشتر از معمول می باشد.

 

گرفتگی عضلات پا

افرادی که در معرض گرفتگی عضلات خود می باشند، معمولاً بیشتر از دیگران در خطر وقوع فلج خواب هستند.

 

محرومیت از خواب

کسانی که با محرومیت از خواب خصوصا در یک دوره زمانی طولانی مواجه می شوند، تغییرات نامطلوبی را در چرخه خواب خود ایجاد می کنند. این تغییرات عمدتاً مضر می باشند، و یکی از علل مستقیم وقوع فلج خواب می باشند.

 

کلام نهایی

بختک و یا همان فلج خواب، پدیده ای می باشد که در هنگام خواب برای انسان رخ می دهد، و در نوع خودش به جهت احساس خفگی و سنگینی که ایجاد می کند وحشتناک می باشد. بعضی وقوع این اتفاق را به عوامل ماورالطبیعه ارتباط داده اند و برخی هم عوامل دیگری همچون پرخوری و مصرف بعضی داروها و خوراکی ها را علت آن می دانند.

 

مقالات بیشتر :

خواب عمیق چیست؟

تعریف علمی خواب